Nguyên tắc điều trị bệnh của Thánh Y Hải Thượng Lãn Ông

Danh y Lê Hữu Trác - Dược phẩm PQA

NGUYÊN TẮC ĐIỀU TRỊ BỆNH CỦA THÁNH Y HẢI THƯỢNG LÃN ÔNG

Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác (1720-1791) người làng Liêu Xá, huyện Đường Hào, phủ Thượng Hồng, tỉnh Hải Dương (nay là xã Hoàng Hữu Nam, huyện Yên Mỹ, tỉnh Hưng Yên).

Trong lịch sử y học Việt Nam, ông là người đặt nền móng xây dựng y thuật với cuốn Y tông tâm lĩnh gồm 28 tập, 66 quyển đề cập từ nội khoa, ngoại khoa, phụ khoa, nhi khoa, thương khoa, truyền nhiễm, cấp cứu đến y đức, vệ sinh phòng bệnh, phương pháp nuôi dưỡng, thậm chí cả chế biến các món ăn dưỡng bệnh. Có thể nói Y tông tâm lĩnh là tinh hoa của y học nhân loại và y dược cổ truyền Việt Nam..

Hải Thượng Lãn Ông

THÀNH TỰU Y HỌC

Bộ sách “Y tông tâm lĩnh ” (nghĩa là những điều đã lĩnh hội được của những thầy thuốc trước), được Hải Thượng Lãn Ông công phu biên soạn trong gần 10 năm trời, bắt đầu vào lúc ông đã 40 tuổi (1760) và căn bản hoàn thành khi ông tròn 50 tuổi (1770). Nhưng từ đó cho đến một năm trước khi ông mất, nghĩa là trong vòng 20 năm nữa, Hải Thượng còn viết bổ sung thêm một số tập nữa như “Y hải cầu nguyên” (năm 1782), “Thượng Kinh ký sự” (năm 1783), “Vận khí bí điển” (năm 1786).

Toàn bộ sách Hải Thượng để lại mà ngày nay chúng ta được thừa hưởng như một tài sản vô giá của nền y học cổ truyền Việt Nam gọi là “Hải Thượng Y tông tâm lĩnh” gồm 28 tập, 66 quyển, bao gồm lý, pháp, phương, dược và biện chứng luận trị về nội khoa, ngoại khoa, phụ khoa, sản khoa, nhi khoa, đậu sởi, nhãn khoa, thương khoa, cấp cứu và cả đạo đức y học, vệ sinh phòng bệnh v.v.

NGUYÊN TẮC ĐIỀU TRỊ BỆNH

Sinh thời, Thánh y Hải Thượng Lãn Ông đã từng dạy

“Chữa bệnh phải chữa vào gốc

Chữa vào gốc trăm bệnh đều khỏi. Chữa vào ngọn trăm thứ rối bời”

“Bệnh nhẹ chữa vào khí huyết hậu thiên. Bệnh nặng phải chữa vào thủy hỏa tiên thiên”

Nguyên tắc điều trị bệnh

Thánh nhân khẳng định rằng: Công năng của tạng phủ không vượt khỏi được mệnh môn, tật bệnh của người ta tuy có chuyển biến nhiều mối nhưng không thể ra ngoài tặng phủ. Bệnh tất phát sinh trong con người là do sự thiên lệch của thủy và hỏa, tức có sự mất cân bằng của lục phủ ngũ tạng.

Như vậy, “Chữa bệnh năng không biết đến Thủy Hỏa; Chữa bệnh nhẹ không biết đến Khí huyết thì chẳng khác chi trèo cây tìm cá.

Cho nên nói: “Chữa mọi bệnh lấy Thủy Hỏa làm căn bản, lấy Khí huyết làm ứng dụng”.

Nguyên tắc chữa bệnh “lấy Thủy Hỏa làm căn, lấy Khí huyết làm ứng dụng”

Sách y quán ví Mệnh môn với cái đèn kéo quân như sau: “Nào người lạy, nào người múa, nào người đi, nào người chạy, đều chỉ nhờ một ngọn lửa mà thôi. Lửa mạnh thì chuyển động mạnh, lửa yếu thì chuyển động chậm, lửa tắt thì muôn máy đều im lặng”.

Mệnh môn hỏa được ví như ngọn lửa trong đèn kéo quân, nó nắm giữ sinh mệnh của con người. Lục phủ ngũ tạng xoay quanh nó. Thật là ví dụ rất hay, tả rõ được sự thật, từ đó mới hiểu được chân thể của Thái cực tiên nhiên và hiểu sâu được tác dụng kỳ diệu của thủy hỏa vô hình, mà trọng dụng các bài: Bồi bổ mệnh môn thủy, Bồi bổ mệnh môn hỏa, Bát tiên trường thọ đã chữa khỏi rất nhiều các bệnh nặng một cách dễ dàng như trở bàn tay. Cũng như các bệnh là vô hình, các giả chứng khó mà đặt tên, điều chỉ dùng đúng thuốc thủy hỏa mà chữa khỏi, hoàn toàn không để ý đến các chứng vụn vặt.

“Có câu dùng thuốc tựa dùng binh.

Quan trọng tựa vô cùng việc sinh tử.

Táo bón là trong vô thủy phải Bồi bổ mệnh môn thủy

Phân sống là trong vô hỏa phải Bồi bổ mệnh môn hỏa

Không sống, không táo thì dùng Bát tiên trường thọ”

Đúc rút kinh nghiệm của Thánh y để thấy được

“Đào gốc tìm nguồn thì bệnh nào cũng như tuyết tan, ngói vỡ. Lấy phép chữa một bệnh mà suy rộng ra thì có thể chữa được trăm bệnh, rốt cục lại cũng như phép chữa một bệnh”

Quay về trang chủ